Στον απόηχο της αύξησης των αποδόσεων των 10ετών ομολόγων κοντά στο 9% μετά από την αναστάτωση που έφερε η πρόθεση της κυβέρνησης για έξοδο από τον μηχανισμό χωρίς κάποιο χρηματοδοτικό στήριγμα αλλά και η απουσία στήριξης, οι τράπεζες τοποθετούνται, μέσα από τα εβδομαδιαία τους δελτία. Η προληπτική γραμμή χρηματοδότης είναι μονόδρομος, εξηγούν, καταγράφοντας γιατί πρέπει να υπάρχει “προσήλωση” στο άρμα της δημοσιονομικής προσαρμογής.
H Eurobank στην έκδοση 7 Ημέρες Οικονομία αναφέρει ότι απαιτείται προσήλωση στην δημοσιονομική εξυγίανση, στην αύξηση της αξιοπιστίας στην άσκηση οικονομικής πολιτικής (συνεπείς και εφικτές εξαγγελίες) και στην προοπτική για βιώσιμη οικονομική μεγέθυνση. Επσημαίνει ότι στις 19/10/2014 συμπληρώνονται ακριβώς 5 χρόνια από την ημέρα που ο τότε πρόεδρος της ομάδας των κρατών της ευρωζώνης (eurogroup) και σημερινός πρόεδρος της ευρωπαϊκής επιτροπής Ζάν-Κλόντ Γιούνκερ (Jean- Claude Junker) είχε δηλώσει: «Το παιχνίδι τελείωσε, επιθυμούμε την ύπαρξη σοβαρών (αξιόπιστων) χρονολογικών στατιστικών σειρών».
Η συγκεκριμένη δήλωση, παράλληλα με την τότε εξέλιξη και προοπτική ορισμένων εκ των βασικών θεμελιωδών μεγεθών της ελληνικής οικονομίας (ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης, δημοσιονομικό ισοζύγιο, εμπορικό ισοζύγιο, δείκτες ανταγωνιστικότητας), σηματοδοτούσε την ολική απόσβεση της αξιοπιστίας στην άσκηση της ελληνικής οικονομικής πολιτικής.
Σήμερα, ύστερα από τέσσερα χρόνια βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής και πρωτόγνωρης για τα δεδομένα των οικονομιών της αγοράς ύφεσης, η ελληνική οικονομία προσπαθεί να ανακτήσει την χαμένη της αξιοπιστία (παρόμοιες συνθήκες υπήρχαν και στις αρχές της δεκαετίας του 90).
Η χθεσινή μεγάλη πτώση του Γενικού Δείκτη τιμών του Χ.Α (- 6,25%) και ή άνοδος του περιθωρίου απόδοσης του ομολόγου ελληνικού δημοσίου σηματοδοτούν τα εξής:
1. Εξαγγελίες μέτρων ή ακόμα και στρατηγικών, τόσο από την πλευρά της κυβέρνησης όσο και από την πλευρά της αξιωματικής αντιπολίτευσης, οι οποίες έχουν μικρή πιθανότητα εφαρμογής (τουλάχιστον βραχυχρόνια) ή παρουσιάζουν χρονική ασυνέπεια σε σχέση με αντίστοιχες εξαγγελίες κατά το παρελθόν, θα προκαλούν έντονο εκνευρισμό στις αγορές και θα καθιστού απαγορευτική την άντληση κεφαλαίων (τόσο για την κυβέρνηση όσο και για τον ιδιωτικό τομέα) μέσω αυτών των καναλιών.
2. Η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας δεν θα πραγματοποιηθεί σε ένα ευνοϊκό για αυτή παγκόσμιο ή ευρωπαϊκό οικονομικό περιβάλλον (π.χ. δυσοίωνες προβλέψεις για την οικονομία της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Γαλλίας). Μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια πολύ δύσκολα θα υπάρξουν παγκόσμιοι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης παρόμοιοι με αυτούς της περιόδου 1995- 2008. Συνεπώς, πολιτικές του τύπου «τοποθετώ θεμελιώδη προβλήματα της οικονομίας μου κάτω από το χαλί ή το πέπλο των φιλικών προς εμένα αγορών, και εστιάζω στην βραχυχρόνια περίοδο και καθόλου στην μακροχρόνια» δεν θα μπορέσουν να είναι βιώσιμες.
Αλλά και η Alpha Bank αναφέρει στο εβδομαδιαίο δελτίο της επισημαίνει ότι η πορεία προς μία νέα συμφωνία για δανειακή γραμμή είναι μονόδρομος. Εξηγεί ότι το ΔΝΤ, για να εκταμιεύσει τη δόση (3,5 δις ευρώ επί συνόλου 7,1 δις ευρώ μαζί με τα ποσά από ΕΕ) θα πρέπει να γνωρίζει ότι η χώρα δεν αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό κενό το 2015, προϋπόθεση που θα μπορούσε να ικανοποιείτο εάν η χώρα θα είχε εν τω μεταξύ ενταχθεί στο σύστημα προληπτικής χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ).
Θα πρέπει, επίσης, να τονισθεί ότι τα €11 δισ. Ευρώ που περισσεύουν από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, δεν είναι δυνατόν να αντληθούν παρά μόνον σε 6-9 μήνες, σύμφωνα με δηλώσεις του Προέδρου του ΕΜΣ Ρέγκλινγκ, και εφόσον έχει διαπιστωθεί ότι οι ελληνικές τράπεζες θα έχουν εξασφαλίσει από τις αγορές τυχόν κεφάλαια, εάν αυτά απαιτηθούν στο πλαίσιο της διαγνωστικής ακραίων καταστάσεων που διενεργείται από την ΕΚΤ, όπως θα ανακοινωθεί στις 26 Οκτωβρίου 2014. Και, επιπροσθέτως, η χρήση αυτών των χρημάτων θα πρέπει να γίνει στο πλαίσιο μιας συμφωνίας με τον ΕΜΣ για την παροχή προληπτικής χρηματοδοτικής στήριξης. «Φαίνεται, λοιπόν, ότι για την ομαλή πρόσβαση στις αγορές, η προσφυγή της χώρας σε ένα πρόγραμμα προληπτικής χρηματοδότησης από το ΕΜΣ είναι μονόδρομος.
Σημειώνεται εν προκειμένω ότι η προληπτική χρηματοδοτική στήριξη από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητος (ΕΜΣ) παρέχεται σε χώρες των οποίων η οικονομική και χρηματοοικονομική κατάσταση είναι σε βασικές γραμμές υγιής. Παρέχεται αρχικά για περίοδο ενός έτους και ανανεώνεται μέχρι και δυο φορές, από έξι μήνες κάθε φορά. Η χρηματοδοτική στήριξη ενεργοποιείται είτε με την εκταμίευση δανειακών κεφαλαίων από τον ΕΜΣ ή με την συμμετοχή του ΕΜΣ στην πρωτογενή αγορά ομολόγων της εν λόγω χώρας. Προηγείται μια αξιολόγηση κατά την οποία διερευνάται κατά πόσον η χώρα πληρεί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Πλήρης συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το Σύμφωνο Σταθερότητος και Ανάπτυξης (σταθερή πορεία προς εξισορροπημένους προϋπολογισμούς).
β) Το δημόσιο χρέος να είναι σε πορεία αποκλιμάκωσης σε μόνιμη βάση.
γ) Μεγάλα πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών να είναι σε πορεία αποκλιμάκωσης.
δ) Η χώρα να διατηρεί ομαλή πρόσβαση στις αγορές σε λογικά επιτόκια.
ε) Η θέση της στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών να είναι βιώσιμη.
στ) Η χώρα να μην έχει προβλήματα τραπεζικής φερεγγυότητος που να θέτουν σε συστημικό κίνδυνο την σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος στην Ευρωζώνη.
Μια χώρα στην οποία παρέχεται η χρηματοδοτική αυτή στήριξη πρέπει να συνεχίσει να πληροί τις ανωτέρω προϋποθέσεις καθ όλη την διάρκεια του προγράμματος. Σε περίπτωση που δεν πληρούνται κάποιες από τις ανωτέρω προϋποθέσεις, η χώρα συμφωνεί στην λήψη διορθωτικών μέτρων. Η συμμόρφωση της χώρας ως ανωτέρω, αξιολογείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την συνδρομή και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Εάν η χρηματοδοτική στήριξη παρασχεθεί υπό τον όρο λήψης διορθωτικών μέτρων, ή, κάθε φορά που εκταμιεύονται πόροι σε περίπτωση που δεν έχουν αρχικά συμφωνηθεί διορθωτικά μέτρα, ενεργοποιείται μια διαδικασία ενισχυμένης επιτήρησης, σύμφωνα με την οποία η χώρα λαμβάνει, εφόσον απαιτείται, συγκεκριμένα μέτρα που να θεραπεύουν τις χρηματοδοτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ή μπορεί να αντιμετωπίσει στο μέλλον.
Τέλος, σε περίπτωση παρέκκλισης από τα συμφωνηθέντα ή σε περίπτωση εκταμίευσης της χρηματοδοτικής στήριξης, τίθεται σε ισχύ μια διαδικασία επαναξιολόγησης ως προς την σκοπιμότητα διατήρησης ή άρσης της προληπτικής χρηματοδότησης, και αντικατάστασης με πλήρες πρόγραμμα προσαρμογής.
Από την παραπάνω περιγραφή, προκύπτει ότι η χώρα που θα ενταχθεί στο σύστημα προληπτικής χρηματοδοτικής στήριξης, είτε γίνει χρήση πόρων είτε όχι, είναι σε καθεστώς διαρκούς επιτήρησης και λήψης πρόσθετων μέτρων. Συνεπώς, αν και η προστιθέμενη αξία απεμπλοκής από το ΔΝΤ δεν φαίνεται να είναι εξαιρετικά μεγάλη, εν τούτοις κάτι τέτοιο, αξίζει να επιχειρηθεί, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι θα υπάρχει σε ισχύ πρόγραμμα προληπτικής χρηματοδότησης, καθώς η πρόσβαση στις αγορές ωθεί από μόνη της προς μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία» καταλήγει η τράπεζα….
