Αρτηριακή πίεση είναι η πίεση που ασκείται στο τοίχωμα των μεγάλων αρτηριών, καθώς το αίμα κυκλοφορεί μέσα σε αυτές.
Η αρτηριακή πίεση εξαρτάται από τους εξής παράγοντες:
- από τον όγκο του αίματος που διώχνει η καρδιά σε κάθε συστολή (χτύπος) και
- από την αντίσταση των αρτηριών κατά τη ροή του αίματος
Η αρτηριακή πίεση εκφράζεται με δύο τιμές. Η πρώτη τιμή αντιπροσωπεύει τη συστολική (μεγάλη) πίεση και αφορά την πίεση που ασκεί ο όγκος αίματος στις αρτηρίες όταν εξέρχεται από την καρδιά (συστολή), ενώ η διαστολική (μικρή) πίεση είναι η πίεση που ασκείται στις αρτηρίες με τη ροή του αίματος, όταν η καρδιά ξεκουράζεται (διαστολή). Κάθε φορά που η καρδιά συστέλλεται (χτυπά), ποσότητα αίματος από την καρδιά εξέρχεται προς τις αρτηρίες και αυξάνει την πίεση στα τοιχώματά τους. Μεταξύ των δύο «χτύπων» η καρδιά ξεκουράζεται και γεμίζει εκ νέου με αίμα. Ιδανική θεωρείται σε υγιείς η αρτηριακή πίεση που είναι μικρότερη από 120 mmHg για τη συστολική και μικρότερη από 80 mmHg για τη διαστολική. Κάθε τιμή πάνω από 140 mmHg για τη συστολική και 90mmHg για τη διαστολική αντιπροσωπεύει υπέρταση. Άτομα με τιμές αρτηριακής πίεσης 120-139 mmHg της συστολικής ή και 85-89 mmHg της διαστολικής θεωρούνται ότι έχουν οριακή υπέρταση (προ-υπέρταση).
Ο επιπολασμός της νόσου στην Ελλάδα είναι 25%-30%, δηλαδή πάνω από 3 εκατομμύρια Έλληνες νοσούν. Στην Αμερική το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 32%-42%. Πρόκειται για μια συνηθισμένη πάθηση η οποία ονομάζεται σιωπηλός δολοφόνος, γιατί κατά κανόνα δεν έχει συμπτώματα αλλά οδηγεί σε στεφανιαία νόσο, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και νεφρική ανεπάρκεια. Γι’ αυτό η αρτηριακή υπέρταση θα πρέπει να διαγιγνώσκεται και να θεραπεύεται έγκαιρα.
Η υπέρταση σε ποσοστό 95% είναι ιδιοπαθής και τα αίτια είναι άγνωστα. Μπορεί να οφείλεται σε μείωση του αυλού των αρτηριών, αύξηση της ροής του αίμα- τος, αύξηση της δύναμης της συστολής της καρδιάς ή αύξηση της καρδιακής συχνότητας. Σε ένα μικρό ποσοστό η υπέρταση οφείλεται σε άλλα αίτια όπως παθήσεις νεφρών, καρδιάς ή ενδοκρινών αδένων και τότε μιλάμε για δευτεροπαθή υπέρταση και αντιμετωπίζεται μόνο με τη θεραπεία της νόσου που την προκάλεσε.
Οι παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη υπέρτασης είναι:
- ηλικία
- οικογενειακό ιστορικό για υπέρταση
- παχυσαρκία
- καθιστική ζωή
- κάπνισμα
- υπερκατανάλωση άλατος
- υπερκατανάλωση αλκοόλ
- στρες
