Στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος δεδομένων για τη υγεία οδεύει η ΕΕ. Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας (EHDS) θα αποσκοπεί στο να ενισχύσουν οι πολίτες τον έλεγχο στα προσωπικά δεδομένα υγείας τους αλλά και στη δημιουργία ενός πλαισίου για έρευνα και χάραξη πολιτικής στην Ευρώπη.
της Βίκυς Γερασίμου
Σε αυτή τη φάση το κείμενο που αφορά στον ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων στον τομέα της υγείας είναι σε διαβούλευση, στην οποία μετέχει και η Insurance Europe. Στη πρόταση που κατέθεσαν οι ασφαλιστικές για τον EHDS αναφέρεται ότι πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη σαφήνεια σε όρους όπως “αρχική χρήση ηλεκτρονικών δεδομένων υγείας” και “κάτοχος δεδομένων” για να αποφευχθούν νομικά κενά. Επιπρόσθετα η πρόσβαση σε ανώνυμα δεδομένα υγείας θα μπορούσε εξηγεί η insurance europe να συμβάλλει στη διαμόρφωση δεικτών κινδύνου, να παρέχει πιο προσιτά ασφάλιστρα αλλά και στο να ασφαλιστούν πεδία που λόγω έλλειψης δεδομένων δεν ήταν ασφαλίσιμα. Για παράδειγμα, η αυξανόμενη διαθεσιμότητα δεδομένων, σε συνδυασμό με την ιατρική πρόοδο, κατέστησαν δυνατή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την παροχή πιο προσιτής ασφαλιστικής κάλυψης σε άτομα με HIV.
Σε γενικό πλαίσιο η Insurance Europe θεωρεί ότι η πρωτοβουλία είναι θετική και έρχεται να καθορίσει έναν νέο μηχανισμό για τη διευκόλυνση της περαιτέρω χρήσης δεδομένων υγείας στην ΕΕ (μια δευτερεύουσα χρήση δεδομένων υγείας). Επισημαίνει ωστόσο ότι αποτελεί σημαντική πρόκληση το γεγονός ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν κάνει σημαντικά αποκλίνουσες χρήσεις των ρητρών προδιαγραφών του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (GDPR).
Ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση σε δεδομένα υγείας
Σχετικά με τον ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων υγείας (EHDS ) ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Μαργαρίτης Σχοινάς είχε δηλώσει το Μάιο του 2022 «με υπερηφάνεια αναγγέλλω τον πρώτο κοινό χώρο δεδομένων της ΕΕ σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Ο ευρωπαϊκός χώρος δεδομένων για την υγεία θα αποτελέσει μια καινούρια αρχή για την πολιτική της ΕΕ για την ψηφιακή υγεία, θέτοντας τα δεδομένα υγείας στην υπηρεσία των πολιτών και της επιστήμης. Σήμερα θέτουμε τα θεμέλια για ασφαλή και αξιόπιστη πρόσβαση σε δεδομένα υγείας που συνάδει πλήρως με τις θεμελιώδεις αξίες στις οποίες βασίζεται η ΕΕ.»
Μέσα από τον ενιαίο χώρο δεδομένων υγείας:
- τα άτομα θα έχουν άμεση και εύκολη πρόσβαση στα δεδομένα υγείας τους σε ηλεκτρονική μορφή και δωρεάν. Μπορούν εύκολα να ανταλλάσσουν τα δεδομένα αυτά με άλλους επαγγελματίες του τομέα της υγείας εντός και μεταξύ των κρατών μελών για τη βελτίωση της παροχής υγειονομικής περίθαλψης. Οι πολίτες θα έχουν τον πλήρη έλεγχο των δεδομένων τους και θα μπορούν να προσθέτουν πληροφορίες, να διορθώνουν λανθασμένα στοιχεία, να περιορίζουν την πρόσβαση σε τρίτους και να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο και τον σκοπό της χρήσης των δεδομένων τους.
- Τα κράτη μέλη θα διασφαλίσουν ότι τα συνοπτικά ιστορικά υγείας, οι ηλεκτρονικές συνταγές, οι απεικονίσεις και οι εκθέσεις απεικόνισης, τα εργαστηριακά αποτελέσματα και οι εκθέσεις εξιτηρίου εκδίδονται και γίνονται δεκτές σε κοινό ευρωπαϊκό μορφότυπο.
- Η διαλειτουργικότητα και η ασφάλεια θα καταστούν υποχρεωτικές απαιτήσεις. Οι κατασκευαστές συστημάτων ηλεκτρονικών μητρώων υγείας θα πρέπει να πιστοποιούν τη συμμόρφωση με τα εν λόγω πρότυπα.
- Προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση στα εν λόγω δεδομένα, οι ερευνητές, οι εταιρείες ή οι οργανισμοί θα χρειάζονται άδεια από φορέα πρόσβασης σε δεδομένα υγείας, ο οποίος πρόκειται να συσταθεί σε όλα τα κράτη μέλη. Η πρόσβαση θα χορηγείται μόνον εάν τα ζητούμενα δεδομένα χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένους σκοπούς, σε κλειστά και ασφαλή περιβάλλοντα και χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα των ατόμων. Απαγορεύεται επίσης αυστηρά η χρήση των δεδομένων για τη λήψη αποφάσεων επιζήμιων για τους πολίτες, όπως ο σχεδιασμός επιβλαβών προϊόντων ή υπηρεσιών ή η αύξηση του ασφαλίστρου.
