Με αφορμή την επέτειο της φοιτητικής εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973, στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης οργανώθηκε την Τρίτη 15 Νοεμβρίου, μια ιδιαίτερη μουσική παράσταση με τραγούδια του εμβληματικού Μίκη Θεοδωράκη.
Στην αφήγηση και τα κείμενα, ο ιστορικός της μουσικής Γιώργος Μονεμβασίτης έδωσε το στίγμα της εποχής και των τραγουδιών της βραδιάς, με πολύ ενδιαφέροντα σχόλια. Προλόγισε ο Γιάννης Ρούντος, επίσης συνδεδεμένος με το έργο του μεγάλου μουσικοσυνθέτη. Τα τραγούδια ερμήνευσαν οι: Καλλιόπη Βέττα, Ελένη Βουδουράκη, Φωτεινή Δάρρα, Δώρος Δημοσθένους, Τάκης Κωνσταντακόπουλος, Βασίλης Λέκκας, Μαρία Σουλτάτου, Μπάμπης Τσέρτος, που στη διαδρομή τους έχουν τραγουδήσει Μίκη Θεοδωράκη, ενώ χορωδιακά συμμετετείχε το“Αθηναϊκό Οκτέτο” φωνών.
Στην ορχήστρα ήταν οι μουσικοί: Δημήτρης Παπαγγελίδης (κλασική κιθάρα), Γιάννης Τσέρτος (πιάνο), Κώστας Ζαριδάκης (μπουζούκι), Μαριλίζα Παπαδούρη Παπαγγελίδη (βιολοντσέλο), Θανάσης Σοφράς (κοντραμπάσο), Εύη Κανέλλου (κρουστά).
Ο χαιρετισμός του Γιάννη Ρούντου στην εκδήλωση:
Η μνήμη για την εξέγερση του Πολυτεχνείου φέρνει στο σήμερα αξίες που μπορούν στηρίξουν τη σύγχρονη περιπέτεια της ζωής μας, σε μια εποχή που οι αλλεπάλληλες και αλληλοεξαρτώμενες κρίσεις την έχουν δυσκολέψει πολύ.. Κρίσεις στο κλίμα, στην υγεία, στην ενέργεια, κρίσεις μετανάστευσης και προσφυγιάς, κρίση επισιτισμού. Κρίσεις γεωπολιτικές, με τον χάρτη να αλλάζει βίαια. Και όλες αυτές οι κρίσεις – συγκοινωνούντα δοχεία να καταλήγουν σε μια παγκόσμια οικονομική κρίση, που συγκεντρώνει τον πλούτο στους ισχυρούς και καταδικάζει σε αγώνα επιβίωσης τους πιο αδύναμους, σε όλον τον κόσμο.
Προσωπικά, βλέπω στο υπόστρωμα αυτών των κρίσεων μια βαθειά πνευματική και πολιτιστική κρίση. Ποιά θεραπευτική αγωγή λοιπόν, μπορεί να φέρνουν η πνευματική ζωή και ο πολιτισμός, ως αντίδοτο σε αυτές τις κρίσεις, ως τροφή και ως αντίσταση στην παρακμή;
Νομίζω πως την απάντηση την έχει δώσει σε ένα αδημοσίευτο κείμενό του ο πιο ενεργός πολίτης στην Ελλάδα των τελευταίων ογδόντα ετών: ο Μίκης Θεοδωράκης, μιλώντας για την Αρμονία. Είναι η έννοια που διαπερνά ως στοιχείο αισθητικής και λειτουργικής συνέπειας κάθε ανθρώπινο επίτευγμα. Και βέβαια, συνδέεται, με τί άλλο; με τη Μουσική.
Θυμήθηκα αυτό το κείμενο, που το έχω κρατήσει σαν φυλαχτό στο συρτάρι μου. Άλλωστε έτσι, με πυξίδα την Αρμονία, κι εγώ όπως πολλοί «κράτησα τη ζωή μου ταξιδεύοντας ανάμεσα σε κίτρινα δέντρα, κατά το πλάγιασμα της βροχής» – για να το πω με τα λόγια του Γιώργου Σεφέρη.
Τον Ιούλιο του 2010, είχαμε γιορτάσει τα 85 χρόνια του Μίκη με μια μεγάλη συναυλία, στον Λυκαβηττό. Είχε προηγηθεί μια συνέντευξη Τύπου στο Μέγαρο Μουσικής, όπου ο Μίκης δεν μπόρεσε να παρευρεθεί. Πλέον, τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε δεν του άφηναν περιθώρια για πολλές μετακινήσεις και για καταπόνηση. Ούτε η αυστηρή επιμελήτρια της καθημερινότητας του, η Ρένα Παρμενίδου -καλή της ώρα- του άφηνε περιθώρια. Έστειλε λοιπόν, έναν χειρόγραφο χαιρετισμό, με μια εμπνευσμένη ερμηνεία της Αρμονίας, ώστε να αιτιολογήσει την απουσία του. Είναι μια ερμηνεία που χωράει παντού. Χωράει όπου η Αρμονία ρυθμίζει την ποιότητα της ζωής αλλά και τις σχέσεις μας, την ισορροπημένη συνύπαρξη διαφορετικών ανθρώπων.
Την επιστολή είχε διαβάσει τότε στη συνέντευξη Τύπου ο Μανώλης Ρασούλης. Ο Μανώλης, ο Λουκιανός Κηλαηδόνης, ο Αντώνης Καλογιάννης, πρόσωπα σύμβολα του μουσικού τοπίου μέσα στο οποίο ωριμάσαμε, που συνέπραξαν με πολλούς άλλους σημαντικούς καλλιτέχνες στη συναυλία σ’ εκείνο το «λουτρό αγάπης» -έτσι είχε χαρακτηρίσει τότε τη συναυλία ο Μίκης- έφυγαν δυστυχώς κι αυτοί από τη ζωή, νωρίτερα από τον ίδιο.
Τί έγραφε, λοιπόν, ο Μίκης στην επιστολή; Διαβάζω:
«Εμείς οι μουσικοί θεωρούμεθα και είμεθα προνομιούχα όντα, γιατί ασχολούμεθα με την Αρμονία. Δηλαδή τον τελικό σκοπό και το μέγιστο ιδανικό της φυσικής και κοινωνικής ζωής. _Όμως, αν κρίνω από τον εαυτό μου, μονάχα στην τελευταία πενταετία συνειδητοποίησα ότι ο τελειότερος οργανισμός από όσους εγνώρισα -τελειότερος ακόμα και από τη Μουσική- είναι ο Άνθρωπος. Και ο ανθρώπινος οργανισμός για να λειτουργήσει ομαλά, χρειάζεται πάνω απ’ όλα απόλυτη ισορροπία στις κινήσεις και τις συνήθειες. _ _Για τον λόγο αυτό, κρίνω σκόπιμο να περιγράψω τις δικές μου καθημερινές επιλογές, που μου εξασφαλίζουν σωματική γαλήνη και πνευματική διαύγεια:_ _Πρωινό ξύπνημα έως τις εννέα και μισή. Πρωινό ραντεβού με την Μυρτώ. Κάθοδος στο γραφείο του ισογείου, όπου εντελώς μόνος από τις δέκα έως τη μία γράφω, διαβάζω και ακούω μουσική. Μετά το γεύμα, ανάπαυση έως τις πέντε. Δεύτερο ραντεβού με τη Μυρτώ έως τις έξι. Νέα κάθοδος στο γραφείο είτε άνοδος στο δώμα, όπου δέχομαι φίλους και συνεργάτες έως τις οκτώ και μισή. Επάνοδος στο δεύτερο πάτωμα και τρίτο ραντεβού με τη Μυρτώ, τη Μαργαρίτα και τον Γιώργο και, κάπου κάπου, τους τέσσερις εγγονούς και την εγγονή που έχει το όνομα της γιαγιάς της. Έντεκα και μισή διάβασμα στο κρεβάτι και ύπνος (…)._ _Με βάση τα σημεία στίξεως (Ξύπνημα, Ραντεβού, Κάθοδος, Άνοδος-Κάθοδος είτε Κάθοδος-Άνοδος, Δεύτερο πάτωμα (Δεσπόζουσα), Ραντεβού με οικογένεια, Ύπνος. Δηλαδή έχουμε 12 στίξεις-νότες. Με βάση το Ντο Ματζόρε, εγώ θα έγραφα την εξής μελωδία: [ακολουθούν οι πρώτες νότες στην παρτιτούρα από την «Άρνηση» του Γιώργου Σεφέρη (το γνωστό «Στο περιγιάλι»)]._ _Φυσικά, μπορεί να υπάρξουν δεκάδες – εκατοντάδες – χιλιάδες παραλλαγές. Τούτων λεχθέντων, κάθε έξοδος απ’ αυτό το κλειστό αρμονικό κύκλωμα, μας προκαλεί αφάνταστη σωματική κόπωση και επικίνδυνη πνευματική δυσφορία. Και το χειρότερο, από την επομένη ο ανθρώπινος οργανισμός, διαμαρτυρόμενος μας εκδικείται. Και πρέπει να περάσουν πολλές μέρες, συχνά με γιατρούς και φάρμακα, για να ξανακερδίσουμε τη χαμένη μας ισορροπία (…)».
Να σημειώσω πως ο Μίκης ναι μεν δεν ήταν παρών στη συνέντευξη, όπου έστειλε αυτή την επιστολή προς ανάγνωση, αιτιολογώντας την απουσία του με αυτή την ιδέα περί Αρμονίας. Ωστόσο, είχε λαμπρύνει με την παρουσία του τη συναυλία στον Λυκαβηττό την επομένη. Παρέλειψα κείμενο για την οικονομία του λόγου, αλλά με τα «Περί Αρμονίας» πιστεύω πως ο Μίκης όλων των Ελλήνων απαντά σε κάθε υπαρξιακή αγωνία μας για το παρόν και το μέλλον: το δικό μας, και της κοινωνίας μας, του τόπου μας αλλά και ολόκληρης της ανθρωπότητας. Η Αρμονία, ως έννοια καταλύτης και συνδετικός ιστός βρίσκεται στους αρμούς παιδείας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης. Βρίσκεται στην ιδέα της τιμής που «χάθηκε το γελαστό παιδί» του Ποιητή, βρίσκεται στην ιδέα για την οποία μάτωσαν τη σημαία και χάθηκαν παιδιά τέτοιες μέρες στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Βρίσκεται στη σπίθα που έκαψε τον φόβο και έγινε φλόγα καταλύοντας το σκοτάδι – κι 
ας λένε ορισμένοι πως αν οι δικτάτορες δεν έστηναν το πραξικόπημα στην Κύπρο, θα έπαιρναν κι άλλον χρόνο ζωής στη χώρα μας. Η σημερινή Ελλάδα χρειάζεται να έχει ισχυρή μνήμη για τον Μίκη Θεοδωράκη. Χρειάζεται δηλαδή, τη μετά θάνατον παρουσία του ως κινητήρια δύναμη. Χρειάζεται οι σύγχρονες νεώτερες γενιές να τραγουδούν μαζί του, όπως η γενιά του _Πολυτεχνείου, «Αυτός που ήσουν κάποτε, θα γίνεις ξανά»._ Γιατί σήμερα, βρισκόμαστε μπροστά σε άλλες, πιο συνθέτες προκλήσεις από εκείνη της Χούντας. Και στην εποχή μας υπάρχουν αμέτρητα γελαστά παιδιά, έτοιμα να απαντήσουν με πάθος σε κάθε πρόκληση, έτοιμα να κερδίσουν στοιχήματα για έναν καλύτερο κόσμο.
Να σταματήσω εδώ και να δώσω σκυτάλη στον Γιώργο Μονεμβασίτη, γιατί ακολουθεί η πιο δυνατή, η πιο εκφραστική γλώσσα, αυτή της μουσικής και των ποιητών. Εδώ, η Αρμονία είναι η βάση για την ποίηση της μουσικής αλλά και για τη μουσική της ποίησης. Με τραγούδια σύμβολα, από εξαίρετους ερμηνευτές που βέβαια ξέρουν τι τραγουδάνε – καθώς και από σπουδαίους μουσικούς.
