Πριν δεκαετίες, τα brands των υπηρεσιών συνήθιζαν να προβάλλουν ως “τοπόσημα” τα κτήριά τους για να φορτώσουν την ταυτότητά τους με μιαν επιβλητική εικόνα υπέρ των εντυπώσεων – ως σημεία αναφοράς που νοηματοδοτούνταν από ζωηρό και πολυπληθές ανθρώπινο δυναμικό. Τα χρόνια πέρασαν, τα κτηριακά σημεία αναφοράς των εταιρειών που παρέχουν υπηρεσίες ξεπεράστηκαν ως ανυπόληπτα μέσα στο ψηφιακό χάος και έχασαν, σε μεγάλο βαθμό, και την ταυτότητα των ισχυρών προσωπικοτήτων που τα τροφοδοτούσαν με χαρακτήρα. Έχουν καταλήξει σήμερα, σε σημαντικό ποσοστό, ως έδρες νομικών προσώπων για συναντήσεις εκτελεστικών συνεδριάσεων και τόποι εθιμοτυπικών εκδηλώσεων, που σπανίως υποδέχονται μαζικά πελάτες – αν εξαιρεθούν οι υπεραγορές και τα καταστήματα βιτρίνας και διασκέδασης-αναψυχής.
Του Γιάννη Ρούντου*
Οι υπηρεσίες, πλέον, παρέχονται στην οθόνη. Οι περιστασιακοί ευκτήριοι οίκοι και τα κενοτάφια επαγγελματικών αναμνήσεων, υπό τη σκιά της τηλεργασίας και εκτελεστικής υποστήριξης διαδικτυακών οικοσυστημάτων με απαντήσεις τηλεφωνητών, κυρίως, που επιμένουν εκνευριστικά να ερωτούν επανειλημμένως “δεν σας κατάλαβα – μήπως μπορώ να σας εξυπηρετήσω πριν σας συνδέσω με εκπρόσωπο;”, αυξάνονται. Είναι πολλά τα μη συντηρημένα κτήρια με επιγραφές φθαρμένες και σκεπασμένες από κόκκινη αφρικανική σκόνη στην κοσμόπολη της απουσίας, σαν τα αποξηραμένα κελύφη των τζιτζικιών χωρίς περιεχόμενο που παρατηρούμε στους κορμούς των δένδρων το καλοκαίρι.
Στον αντίποδα τώρα: μέσα σε αυτό το αστικό τοπίο κάποια κτήρια, σύγχρονα αλλά και πολλά διατηρητέα, λειτουργούν ακόμη με βάση το περιεχόμενο πνοής και τον καρδιακό – διανοητικό παλμό. Και, καθόλου τυχαία, είναι κυρίως σπίτια του Πολιτισμού με την ευρύτερη έννοια του Ολιστικού κατά τον χαρακτηρισμό μου (βλ. “Ζητούνται ηγέτες που να κατανοούν τον πολιτισμό της ευθύνης” | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: https://www.kathimerini.gr/society/563911327/zitoyntai-igetes-poy-na-katanooyn-ton-politismo-tis-eythynis-2/), όπως αυτό του ΕΛΙΒΙΠ – Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου & Πολιτισμού, του νέου εθνικού φορέα για το βιβλίο στην καρδιά της Αθήνας, στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού (Ερμού 134-136).
Στην τύρβη μιας αγχωμένης περιδιάβασης των αθηναϊκών δρόμων για “δουλειές”, μπορεί να είναι μια παύση ηρεμίας για σφυγμομέτρηση ζωής η είσοδος στην ψυχή του “νέου σπιτιού του βιβλίου”. Είναι η ευκταία εισαγωγή στον διαφορετικό κόσμο του αγνοημένου σήμερα βιβλίου (πόσοι από εμάς παρουσιάζουμε “ανθεκτικότητα” στο διάβασμα ενός ολόκληρου βιβλίου, άραγε;), καθώς το 2026 έχει ανακηρυχθεί σε “Έτος Φιλαναγνωσίας”. Θα ήθελα να έχω την ελπίδα πως αυτή η ανακήρυξη δεν θα αποδειχθεί τρολ.
Να τονίσω ότι ο προβληματισμός για το βιβλίο ως σύγχρονο “όχημα” συνουσίας με τη σύγχρονη πληροφορία και γνώση, είναι δεδομένος. Το σχόλιό μου δεν αφορά στην επιστροφή στο χαρτί, καθώς αυτή η επαφή μοιραία χάνεται με τα άλματα της τεχνολογικής-ψηφιακής υπέρβασης (το αν είναι πτητική ή πτωτική η υπέρβαση, είναι μια άλλη συζήτηση). Η εστίασή μου αφορά περισσότερο στη δύναμη των συμβολισμών για το κίνητρο δράσης (“φιλαναγνωσία”) που μαρκάρουν την αναφορικότητα των σημείων (“κτήρια” μέσα σε μια εξελισσόμενη δομή ενός απρόσωπου αστικού και επιχειρηματικού περιβάλλοντος, “βιβλία” ως ιστορικότητα κουλτούρας) και όχι στην ίδια την ύλη, που ευέλικτα “προσαρμόζεται”.
Και τούτο, μολονότι προσωπικά αναγνωρίζω προστιθέμενη αξία αλλαγής επιπέδου (προς τα κάτω ή προς τα πάνω) στην ίδια την ύλη, έχοντας τη διαστροφή να μυρίζω το περιεχόμενο σε τυπωμένο σαμουά ως πρόγευση ανάγνωσης σε συνδυασμό και με την αισθητική εμπειρία: από το εικαστικό εξώφυλλο μέχρι τα πρωτογράμματα, τη γραμματοσειρά και την ποιότητα του χαρτιού – σχεδίου, ραφής και ενδύματος, σημειώνοντας και σκιτσάροντας σχολιαστικά στο περιθώριο.
Το Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) είναι νεότευκτο – ιδρύθηκε το 2024. Σκοποί του είναι η προαγωγή των ελληνικών γραμμάτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, η ανάδειξη του βιβλίου ως μορφωτικού, πολιτιστικού και ψυχαγωγικού μέσου και η προβολή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας διεθνώς. Κάποιες πληροφορίες εδώ:
https://elivip.gr/news/synentefxi-typou-sto-neo-spiti-tou-vivliou/
Γιάννης Ρούντος: Πρεσβευτής ιδεών και πράξεων για τον Πολιτισμό – τα Γράμματα, τις Τέχνες και την Αειφορία. Πρώην στέλεχος ευθύνης στον ιδιωτικό τομέα για το management Εταιρικών Υποθέσεων, Επικοινωνίας και Δημοσιότητας, Υπευθυνότητας και Βιωσιμότητας.
