Κάτω απ’ τον όλεθρο των καταστροφών – και μέσα στην ανθρώπινη καλοσύνη που ξυπνάει μετά από έναν σεισμό ή έναν τυφώνα – αναπτύσσεται μια νέα βιομηχανία απάτης. Σύγχρονοι απατεώνες δεν αρκούνται πια σε ψεύτικες σελίδες συγκέντρωσης χρημάτων· φτιάχνουν πειστικές, τεχνητές εικόνες και βίντεο (deepfakes) που μιμούνται επιζώντες, δημοφιλείς οργανώσεις ή ακόμα και δημόσιους παράγοντες, με στόχο να αποσπάσουν δωρεές μέσα σε λίγα λεπτά. Η τεχνολογία έγινε τόσο προσιτή που, όπως καταγράφεται σε πρόσφατες αναφορές, μόνο στις ΗΠΑ καταγράφηκαν πέρυσι πάνω από 105.000 περιστατικά που σχετίζονται με deepfakes, περίπου ένα κάθε πέντε λεπτά, μια εκτίναξη σε σχέση με το 2023.
Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και σε παραδοσιακές αρχές δίωξης: το FBI/IC3 αναφέρει ότι το 2024 δέχθηκε χιλιάδες καταγγελίες για απάτες που εκμεταλλεύονται καταστροφές και ψεύτικες φιλανθρωπίες με σημαντικές οικονομικές απώλειες για τα θύματα. Ταυτόχρονα, μεγάλες εταιρικές απώlειες έχει προκαλέσει η χρήση κλωνοποιημένων φωνών και προσώπων σε επιχειρησιακά σκηνικά – ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπόθεση της Arup, που έχασε 25 εκατ. δολάρια μετά από μια ψευδή τηλεδιάσκεψη με κλωνοποιημένο στέλεχος.
Πώς στήνονται οι απάτες
Οι απατεώνες χρησιμοποιούν φτηνά, δημόσια διαθέσιμα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να μετατρέψουν μερικά δευτερόλεπτα ήχου ή ακόμη και μία φωτογραφία από τα social media σε ρεαλιστική κλωνοποίηση προσώπου ή φωνής. Οι deepfakes χρησιμοποιούνται είτε για να «ζωντανέψουν» δήθεν εκκλήσεις για βοήθεια, είτε για να δώσουν αληθοφάνεια σε ψεύτικες σελίδες δωρεών, είτε για να πιέσουν συναισθηματικά το κοινό με κατασκευασμένα πλάνα ανθρώπων σε κίνδυνο. Η ταχύτητα και το χαμηλό κόστος παραγωγής σημαίνουν ότι οι απάτες πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα.
