Το ρεπορτάζ σε μια από τις ειδήσεις που έχουμε ακούσει σχετικά, κατέγραφε:
“Φωτιά σε τριώροφη πολυκατοικία στο Παλαιό Φάληρο επί της οδού Ιπποκράτους 4 εκδηλώθηκε στις 9 το βράδυ της Παρασκευής. Η φωτιά, ξεκίνησε από το ισόγειο της πολυκατοικίας, όπου στεγαζόταν κατάστημα με υδραυλικά είδη. Στο κατάστημα όπως έγινε γνωστό, υπήρχαν ποσότητες ασετιλίνης, πλαστικών και άλλων εύφλεκτων υλών. Από τις αναθυμιάσεις, ένας 33χρονος πυροσβέστης και μία γυναίκα έχασαν τη ζωή τους, ενώ μία γυναίκα λιποθύμησε στο δρόμο από τους καπνούς και διακομίσθηκε κι αυτή στο νοσοκομείο”.
Στα σπίτια μας, φιλοξενούμε ένα σωρό προϊόντα που ενδέχεται να βάλουν σε κίνδυνο την ζωή μας. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στους χαμηλούς ορόφους – κυρίως ισόγεια των πολυκατοικιών – ειδικά στο κέντρο των μεγάλων πόλεων. Εκεί που βρίσκονται εγκατεστημένα διάφορα καταστήματα πώλησης υλικών, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, σούπερ μάρκετ ή ακόμη και βενζινάδικα.
Στην περιοχή της Αττικής λειτουργούν 130 βενζινάδικα σε ισόγεια και υπόγεια πολυκατοικιών, εκ των οποίων τα 100 βρίσκονται στο πυκνοδομημένο κέντρο της πόλης. Ο αντίστοιχος αριθμός για τη Θεσσαλονίκη είναι 121, ενώ περιορισμένο είναι το φαινόμενο στην Πάτρα (6) και στο Ηράκλειο Κρήτης (9), σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Μεταφορών. Συνολικά στην Αττική λειτουργούν 1.271 πρατήρια υγρών καυσίμων και 456 σταθμοί αυτοκινήτων, οι περισσότεροι από τους οποίους διαθέτουν αντλίες βενζίνης. Στη Θεσσαλονίκη οι αντίστοιχοι αριθμοί είναι 600 και 120, στην Πάτρα 72 και 5.
Σε κάθε τέτοιο χώρο και σε κάθε χώρο καταστήματος υπάρχουν πληθώρα επικίνδυνων υλικών.
- Συνήθη καιγόµενα υλικά (ξύλο, χαρτί, άχυρο, υφάσµατα, ελαστικό, διάφορα πλαστικά, κ.ά.).
- Γενικά στερεά οργανικής σύνθεσης τα οποία καιγόµενα σχηµατίζουν στάχτη και κάρβουνο.
- Εύφλεκτα υγρά, υγρά καύσιµα (πετρελαιοειδή, διαλύτες, άλλα εύφλεκτα υγρά, κ.λπ.).
- Αέρια καύσιµα (µεθάνιο, προπάνιο, βουτάνιο, ασετιλίνη, υδρογόνο κ.λπ.).
- Μέταλλα (νάτριο, κάλιο, µαγνήσιο, τιτάνιο και ζιρκόνιο).
Κάθε επιχείρηση λοιπόν, έχει και τον δικό της μικρό ή μεγάλο βαθμό επικινδυνότητας.
Σε κάθε τέτοιο εργασιακό χώρο υπάρχει η πιθανότητα πρόκλησης πυρκαγιάς ή/και έκρηξης
όταν δηµιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες.
Η θερµοκρασία που απαιτείται για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί µια φωτιά εξαρτάται από το καύσιµο υλικό (σηµείο ή θερµοκρασία ανάφλεξης). Ιδιαίτερα όσον αφορά στα εύφλεκτα υγρά και αέρια, για να ξεκινήσει µια φωτιά θα πρέπει οι ατµοί του εύφλεκτου υγρού ή αερίου να βρίσκονται σε κατάλληλη συγκέντρωση στον αέρα του εργασιακού χώρου (όρια αναφλεξιµότητας ή εκρηκτικότητας).
Συνήθως για να ξεκινήσει µία φωτιά απαιτείται µια πηγή έναυσης (υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις όπου µπορεί στην κατάλληλη θερµοκρασία να υπάρξει και αυτανάφλεξη, χωρίς δηλ. τη συνδροµή εξωτερικής φλόγας).
Όταν το φαινόµενο της καύσης εξελίσσεται µε πολύ γρήγορο ρυθµό (π.χ. όταν υπάρχει µεγάλη συγκέντρωση ατµών ή όταν το εύφλεκτο υλικό βρίσκεται εντός περιορισµένων χώρων) αντί για απλή φωτιά το φαινόµενο που µπορεί να προκληθεί είναι έκρηξη.
Μια πυρκαγιά ή έκρηξη αποτελεί πηγή σοβαρών κινδύνων για τον άνθρωπο, οι οποίοι οφείλονται στην ανάπτυξη υψηλών θερµοκρασιών, στη µείωση της περιεκτικότητας του αέρα σε οξυγόνο, τον καπνό και τα αέρια παραπροϊόντα της καύσης, την κατάρρευση των δοµικών κατασκευών κ.λπ.
Οι υψηλές θερµοκρασίες µπορούν να επιδράσουν στον άνθρωπο:
- – Άµεσα σε περιπτώσεις επαφής µε τη φωτιά, οπότε υπάρχει και σοβαρός κίνδυνος ανάφλεξης των ρούχων αλλά και εγκαυµάτων.
- – Με τη µορφή ισχυρής θερµικής ακτινοβολίας. Η υψηλή θερµοκρασία προκαλεί αφυδάτωση (εξάτµιση του νερού που είναι κύριο στοιχείο του ανθρώπινου σώµατος) και εγκαύµατα που µπορεί να οδηγήσουν στο θάνατο.
- – Με την επαφή µε θερµές αέριες µάζες (υπερθερµία, αφυδάτωση, σοκ, εγκαύµατα, αναπνευστικά προβλήµατα, καρδιακά προβλήµατα, κ.α.). Κατά τη διάρκεια µιας πυρκαγιάς καταναλώνεται οξυγόνο, γεγονός που µπορεί να προκαλέσει αίσθηση πνιγµού, συµπτώµατα ασφυξίας και τελικά θάνατο. Εξαιτίας των υψηλών θερµοκρασιών, υποβαθµίζονται ή καταστρέφονται τα φέροντα στοιχεία των κτιρίων και µπορεί να προκληθούν καταρρεύσεις δοµικών στοιχείων µε σοβαρές συνέπειες για τους ανθρώπους που βρίσκονται εντός του κτιρίου. Στις περιπτώσεις εκρήξεων είναι πιθανόν να υπάρξουν σοβαροί τραυµατισµοί ή/και θάνατοι από το ωστικό κύµα καθώς και από θραύσµατα.
2. Τα καυσαέρια αποτελούνται συνήθως από ορατά κατάλοιπα της καύσης που χαρακτηρίζονται µε τον όρο καπνός (αιωρούµενα σωµατίδια άνθρακα και πίσσας) και από διάφορες χηµικές ενώσεις.
Οι δυσµενείς επιπτώσεις από τα καυσαέρια µπορεί να οφείλονται:
- – στην εναπόθεση αιθάλης στους πνεύµονες,
- – στην παραγωγή µονοξειδίου του άνθρακα, η εισπνοή του οποίου ακόµη και για λίγα λεπτά της ώρας είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και µπορεί να προκαλέσει θάνατο,
- – στην παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα το όποιο µπορεί να προκαλέσει ασφυξία επειδή εκτοπίζει το οξυγόνο και µειώνει την ποσοστιαία συµµετοχή του στο µίγµα της αναπνοής,
- – στη φύση των παραγόµενων καυσαερίων που µπορεί να περιέχουν µεγάλη ποικιλία ενοχλητικών ή και επικίνδυνων χηµικών ενώσεων και αερίων και εξαρτώνται από το είδος των καιγόµενων υλικών (στα δελτία δεδοµένων ασφάλειας προϊόντων υπάρχουν βασικές πληροφορίες σχετικά µ ε τις επικίνδυνες ουσίες που ενδεχοµένως παράγονται όταν καίγεται ένα υλικό).
Οι υλικές ζηµιές εξαιτίας µιας πυρκαγιάς µπορεί να είναι: καταστροφές στο υλικό περιεχόµενο, τον εξοπλισµό και το περίβληµα του χώρου, καταστροφή των φερόντων στοιχείων (υποστυλώµατα, δοκοί) και τελική αχρήστευση ή κατάρρευση του κτιρίου, καταστροφές από µετάδοση ή επέκταση της πυρκαγιάς σε γειτονικούς χώρους, έµµεσες ζηµιές από τη µερική ή ολική, προσωρινή ή οριστική διακοπή χρήσης της κατασκευής.
