Αν υπάρχει μια λέξη που άρχισε να επαναλαμβάνεται όλο και συχνότερα στα επιτελεία των ασφαλιστικών εταιρειών τα τελευταία χρόνια, αυτή δεν είναι άλλη από τη βιωσιμότητα. Μπορεί κάποτε το reporting γύρω από το ESG να λειτουργούσε ως συμπληρωματικό κεφάλαιο, σήμερα όμως αποτελεί βασικό εργαλείο διαφάνειας και στρατηγικού σχεδιασμού, επηρεάζοντας την τιμολόγηση κινδύνων, τη διαχείριση επενδύσεων, ακόμα και τον τρόπο με τον οποίο οι ασφαλιστικές επικοινωνούν την αξιοπιστία τους στην αγορά.
του Χρήστου Γαβαλά, (Το άρθρο δημοσιεύτηκε στον Οδηγό Ασφάλισης που κυκλοφόρησε με την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ στις 14/12/2025)
Από ένα μέχρι πρότινος αόριστο «σύνθημα» που καλούσε τις ασφαλιστικές να καταγράφουν όλες τις δράσεις που ευνοούσαν το περιβαλλοντικό, κοινωνικό και διακυβερνητικό τους αποτύπωμα, το ESG reporting μετατράπηκε σε μοχλό κανονιστικής ευθυγράμμισης για τις επιχειρήσεις στην Ευρώπη, με τις ασφαλιστικές να μην αποτελούν εξαίρεση.
Είναι όμως μόνο ένα κανονιστικό εργαλείο συμμόρφωσης; Όχι, διότι η τήρηση των σχετικών διατάξεων σημαίνει διατήρηση της φερεγγυότητας, της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, αλλά και της ίδιας της ανταγωνιστικότητας μιας επιχείρησης στην αγορά. Μπορεί δε επιπρόσθετα να λειτουργήσει ως ουσιαστικός μηχανισμός πρόληψης παραπλανητικών πρακτικών, όπως το greenwashing και το social washing, καθώς οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αποδεικνύουν έμπρακτα ότι εφαρμόζουν υπεύθυνες πρακτικές στα υπό εξέταση ζητήματα.
Νομικά κατοχυρωμένη υποχρέωση
Πώς όμως περάσαμε από την εποχή μιας προαιρετικής άσκησης εταιρικής ευθύνης σε αυτή μιας νομικά κατοχυρωμένης υποχρέωσης; Η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το 2022 έναν νόμο, τη λεγόμενη Οδηγία για την Εταιρική Βιωσιμότητα CSRD), η οποία διευρύνει σημαντικά τις υποχρεώσεις των εταιρειών να υποβάλλουν εκθέσεις για περιβαλλοντικά, κοινωνικά και θέματα διακυβέρνησης (ESG), αυξάνοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, στη βάση της χρησιμοποίησης του προτύπου ESRS (European Sustainability Reporting Standards).
Αυτή αντικατέστησε την Οδηγία για την Αναφορά Μη Χρηματοοικονομικών Περιπτώσεων (NFRD) που προϋπήρχε και έφερε έτσι προ των ευθυνών τους περισσότερες εταιρείες, καλώντας τις να υποβάλλουν εκθέσεις για ένα ευρύτερο και πιο δομημένο φάσμα θεμάτων με βάση την αρχή της «διπλής ουσιαστικότητας»: πώς δηλαδή από τη μια οι δραστηριότητες μιας εταιρείας επηρεάζουν το περιβάλλον και την κοινωνία, αλλά και πώς, από την άλλη, τα ζητήματα βιωσιμότητας επιδρούν στην επιχειρηματική και οικονομική της υγεία.
Η Οδηγία της ΕΕ για την Εταιρική Βιωσιμότητα ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με τον νόμο 5164, ενώ με τα αναθεωρημένα κριτήρια του άρθρου 2 του Ν. 4308/2014 ξεκίνησε από το 2024 να καθίσταται υποχρεωτική η υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας για τις μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις που υπερβαίνουν τον μέσο όρο των 500 εργαζομένων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους. Από το 2025, η «βεντάλια» της νομοθεσίας άνοιξε παραπάνω, υποχρεώνοντας σε υποβολή αντίστοιχης έκθεσης και άλλες επιχειρήσεις με λιγότερους εργαζομένους, με τη ρύθμιση να αγγίζει από το 2026 και μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις, ανάμεσα σε αυτές και τις λεγόμενες «εξαρτημένες ασφαλιστικές επιχειρήσεις». Σε τι συνίσταται όμως η υποβολή μιας τέτοιας έκθεσης και γιατί αποτελεί πρόκληση για κάθε επιχείρηση και ιδιαίτερα μια ασφαλιστική;
Γιατί στην πράξη απαιτείται η εφαρμογή ενεργειών καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, τόσο στο κομμάτι των δράσεων για ESG όσο και στον καθημερινό τρόπο λειτουργίας της. Παράλληλα, κρίνεται απαραίτητη η τήρηση εγγράφων και αριθμών για τα όσα πράττει η επιχείρηση και οι ενέργειες αυτές θα πρέπει να μπορούν να μεταφραστούν σε μετρήσιμα μεγέθη, τα οποία να οδηγούν στην ανάγκη τεκμηρίωσης μιας θεωρητικής αλλά και ουσιαστικής βελτίωσης που θα παρουσιάζει, με βάση ακριβώς τα έγγραφα και τα KPIs βιωσιμότητας που η ίδια έχει θέσει. Χρειάζεται όμως πρωτίστως η ανάπτυξη μηχανισμών, μέσα από τους οποίους ο κάθε οργανισμός θα αφουγκράζεται τις ανάγκες των ενδιαφερόμενων μερών του, ούτως ώστε να μπορεί να τα ενσωματώνει στα σχέδια βιωσιμότητας που αναπτύσσει.
Ποιες εταιρείες εξασφάλισαν αναβολή
Η δυσκολία για πολλές επιχειρήσεις να ανταποκριθούν είναι εμφανής. Ακόμα και αν απευθυνθούν σε ειδικούς ή σε εταιρείες συμβούλων βιωσιμότητας, η ευθύνη της προσκόμισης των στοιχείων για να καταρτιστεί η έκθεση, αλλά και της ίδιας της εγκυρότητας αυτών των στοιχείων, βαρύνει αποκλειστικά τις ίδιες.
Τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους ψηφίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παράταση της εφαρμογής της Οδηγίας της ΕΕ για την Εταιρική Βιωσιμότητα κατά δύο χρόνια για τις εταιρείες που θα ήταν υποχρεωμένες να δημοσιεύσουν από το 2026. Πρόκειται για την πρόταση «Stop-the-Clock», ένα μέρος του πακέτου απλούστευσης Omnibus I και αφορά στην προσωρινή αναστολή της εφαρμογής ορισμένων υποχρεώσεων που σχετίζονται με την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας και την εταιρική δέουσα επιμέλεια.
Αναφορικά με το μέλλον, οι ευρωπαϊκές πολιτικές προτεραιότητες δίνουν τον τόνο για το τι πρόκειται να ακολουθήσει. Η πρώτη θητεία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (2019-2024) προσέδωσε μεγάλη έμφαση στη βιωσιμότητα και ειδικότερα στην λεγόμενη Πράσινη Συμφωνία, με στόχο να καταστεί η ΕΕ η πρώτη οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2050. Αυτό ήταν που οδήγησε στην υιοθέτηση κανονισμών, όπως οι CSRD, CSDDD και Ταξινόμησης της ΕΕ. Ωστόσο, η δεύτερη θητεία της, που ξεκίνησε το 2024 και θα διαρκέσει ως το 2029, αναμένεται να φέρει στο επίκεντρο τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Λιγότερη γραφειοκρατία, μεγαλύτερη ευελιξία
Υπό αυτό το πρίσμα, η επόμενη μεγάλη αλλαγή στο reporting της βιωσιμότητας, με κύριο άξονα την απλοποίηση αυτής, αναμένεται με το λεγόμενο Omnibus Act, το οποίο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση στην Κομισιόν. Πρόκειται για μια δέσμη ρυθμίσεων που θα εξειδικεύσει το CSRD, εισάγοντας επί της ουσίας φιλικότερους κανόνες για μικρότερες εταιρείες, αλλά και πιθανές αναθεωρήσεις στα υποχρεωτικά πρότυπα εκθέσεων βιωσιμότητας, ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική γραφειοκρατία.
Οι προτεινόμενες αλλαγές της EFRAG στα ESRS στοχεύουν στην απλοποίηση και στην προσαρμογή των reports της βιωσιμότητας για τις ασφαλιστικές εταιρείες, δίνοντας έμφαση σε ελαφρύνσεις σχετικά με την προσκόμιση δύσκολων δεδομένων και εναρμόνιση με τους ισχύοντες κανονισμούς φερεγγυότητας. Για τον ασφαλιστικό τομέα, αυτό σημαίνει λιγότερη διπλή δουλειά σε σχέση με το reporting και μεγαλύτερη ευελιξία, κυρίως ως προς τις πολύπλοκες γνωστοποιήσεις που σχετίζονται με εκπομπές αερίων (εκπομπές από την πραγματική οικονομία που συνδέονται με το χαρτοφυλάκιο ασφαλιστικής κάλυψης) και τις απαιτήσεις σχετικά με τα επενδυτικά στοιχεία.
Ευνοημένες οι μεσαίες ασφαλιστικές
Με βάση πάντως τα όσα έχουν γίνει γνωστά για το σχέδιο Omnibus, ιδιαιτέρως ευνοημένες σε σχέση με την υποχρεωτικότητα τήρησης του αναλυτικού προτύπου στη σύνταξη των εκθέσεων ή στα προς προσκόμιση στοιχεία θα είναι πολλές από τις ελληνικές ασφαλιστικές επιχειρήσεις που θεωρούνται «μεσαίες» σύμφωνα με την Οδηγία, καθώς έχουν 250 έως 1.000 εργαζομένους. Αυτές ενδέχεται να αφαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής του CSRD εάν εγκριθεί η πρόταση απλούστευσης. Από την άλλη, θα χρειαστεί οι εταιρείες αυτές να εξετάσουν το ενδεχόμενο υποβολής εθελοντικής αναφοράς, βάσει του νέου εθελοντικού προτύπου, το οποίο θα βασίζεται στο υπάρχον VSME (Εθελοντικό Πρότυπο Αναφοράς Βιωσιμότητας για ΜΜΕ), ένα ελαφρύτερο πλαίσιο δηλαδή προορισμένο για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Επιτροπής και ανεξάρτητα από το εάν εμπίπτουν στο υποχρεωτικό πεδίο εφαρμογής, αυτές οι επιχειρήσεις ενθαρρύνονται να συνεχίσουν τις προσπάθειες συλλογής δεδομένων ESG για οικονομικά και εμπορικά οφέλη.
Εν μέσω πάντως οικονομικής αστάθειας, φαίνεται ότι η προσπάθεια απεμπλοκής των ασφαλιστικών από τις εκθέσεις δεν είναι μεμονωμένη, καθώς, σύμφωνα με έρευνα του βρετανικού ασφαλιστικού ομίλου ειδικών γραμμών (specialist insurer) Beazley, με έδρα στο Λονδίνο, ανάμεσα σε 3.500 στελέχη παγκοσμίως, πιστοποιείται ότι οι εταιρείες επιχειρούν να απέχουν μακροπρόθεσμα από στόχους βιωσιμότητας, με το 73% των ερωτηθέντων να αναγνωρίζει ότι το τρέχον οικονομικό περιβάλλον δυσχεραίνει την τήρηση κλιματικών δεσμεύσεων.
Από την άλλη, σε έκθεσή της τον Ιούλιο του 2025 για τον ευρωπαϊκό ασφαλιστικό κλάδο, η Standard and Poor’s Global Ratings έκανε λόγο για αυξημένο ανταγωνισμό που πρέπει να αναμένουν οι εταιρείες «καθώς θα χρειαστεί να προσαρμοστούν σε νέες απαιτήσεις αναφοράς υπό το CSRD και το ESRS».
.gif?rand=113)
