Οι Βραβευθέντες Νομπελίστες της Οικονομίας

Το άρθρο αυτό στηρίζεται αρχικά σε μια περιεκτική ανάλυση του βιβλίου των Jean- Edouard Colliard και Emmeline Travers (Les prix Nobel d’ économie, La Découverte, 2009) και σε μια πρόσφατη μελέτη του Εργαστηρίου Financial Engineering του Πολυτεχνείου Κρήτης.

των Καθηγητή Κωνσταντίνο Ζοπουνίδη, Ειρήνης Τσέκρελη – MSc, Καθηγητή Μιχάλη Δούμπου & Αγγελική Λιαδάκη – Εργαστήριο Financial Engineering, Πολυτεχνείο Κρήτσης

Οι δυο συγγραφείς αρχίζουν τη σημαντική παρουσίαση του βιβλίου τους με την ερώτηση: Friedman και Stiglitz, τους γνωρίζετε βεβαίως εφόσον ασχολείστε με την οικονομική επιστήμη. Αλλά γνωρίζετε τους Vickrey, Frisch και Stone;

Κεϋνσιανοί, νέοι κλασικοί, οικονομέτρες… Η χρονολογική προσέγγιση προβάλει με κριτικό τρόπο τις μεγάλες γραμμές της πρόσφατης οικονομικής σκέψης καθώς και την εμφάνιση νέων εννοιών και νέων μεθόδων, αλλά δείχνει επίσης πως η απονομή του βραβείου ή όχι, σε σχέση με τις χρονικές περιόδους, την ύπαρξη μιας σχετικής ορθοδοξίας. Το παρόν βιβλίο, με βάση το έτος έκδοσής του, φτάνει μέχρι το 2008, όπου το βραβείο αποδόθηκε στον Paul Krugman. Σε μια πρόσφατη έρευνα του Εργαστηρίου Financial Engineering του Πολυτεχνείου Κρήτης, η παρουσίαση περικλείει και τους βραβευθέντες μέχρι το έτος 2019: Abhijit Banerjee, Esther Duflo του ΜΙΤ και τον Michael Kremer του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

Το βραβείο της Τράπεζας της Σουηδίας προς τιμή του Alfred Nober

Όπως αναφέρει ο Paul A. Sammuelson: «Ένα νέο βραβείο Νόμπελ της Πολιτικής Οικονομίας δημιουργήθηκε το 1969, με στόχο την ένταξη της οικονομίας στην επιστημονική κοινότητα». Το βραβείο συχνά ανταμείβει μια απλή και γενική ιδέα, αλλά βασική, η οποία είναι εύκολο να εκτεθεί χωρίς να ανατρέξουμε σε μια πολύπλοκη μοντελοποίηση. Ωστόσο, η ιδέα αυτή είναι αναγκαία βάσει της οποίας οι οικονομικοί επιστήμονες προβάλουν όλες τις συνέπειές της.

Η αρχή του βραβείου δεν είναι χωρίς συνέπειες για την ιστορία του. Η απόφαση της Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών να προσδιορίσει το βραβείο, επέτρεπε να τοποθετήσει την οικονομία στο ίδιο επίπεδο με τις «σκληρές» επιστήμες, όπως η χημεία ή η φυσική, τα οποία θεωρούνται πιο υψηλού κύρους βραβεία από αυτά της ειρήνης ή και της λογοτεχνίας. Οι όποιες αντιρρήσεις δημιουργήθηκαν στην αρχή εξηγούν μερικώς τις πρώτες επιλογές που επικεντρώθηκαν σε μαθηματικούς οικονομολόγους (Frisch, Tinbergen, 1969).

Η επιλογή των βραβευθέντων

Η επιλογή των υπό βράβευση οικονομικών επιστημόνων ακολουθεί μια τυποποιημένη διαδικασία με διάρκεια μεγαλύτερη του έτους. Η πρώτη φάση είναι η επιλογή μιας επιτροπής στο εσωτερικό της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών της Σουηδία, αποτελούμενη από πέντε προσωπικότητες που εκλέγονται για τρία έτη. Εδώ και μερικά χρόνια επιλέγονται ένα ή δύο μέλη, οι οποίοι δεν είναι οικονομικοί επιστήμονες. Κάθε Σεπτέμβριο, η επιτροπή κάνει προτάσεις σε ερευνητές όλου του κόσμου για να προτείνουν ονόματα οικονομικών επιστημόνων για το βραβείο. Μόνο αυτοί που θα προταθούν μπορούν να διεκδικήσουν το βραβείο. Τον Φεβρουάριο, η επιτροπή εξετάζει με κάθε λεπτομέρεια τις προτάσεις (περίπου 300 ονόματα ερευνητών), μετά συμβουλεύεται τους ειδικούς των διαφόρων επιστημονικών κλάδων και στο τέλος επιλέγει τους πρώτους υποψήφιους για να εξετάσει τις εργασίες τους. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού η επιτροπή μελετά τις εργασίες των υποψηφίων και προτείνει μια λίστα με ονόματα με τη βοήθεια μιας αναλυτικής έκθεσης στους οικονομικούς επιστήμονες της Ακαδημίας. Τέλος, η Ακαδημία το μήνα Οκτώβριο επιλέγει τον (τους) νομπελίστα (ες) της χρονιάς. Οι βραβευθέντες της χρονιάς αποκτούν το νόμπελ στις 10 Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια μιας επίσημης εκδήλωσης στην οποία παρίσταται ο βασιλιάς της Σουηδίας.

62 βραβευθέντες και το λιγότερο τόσες θεωρίες

Οι νομπελίστες παρουσιάζονται στον πίνακα 1, 62 τον αριθμό, από το 1969 έως το 2008 και το γνωστικό αντικείμενο για το οποίο βραβεύθηκαν.

Πίνακας 1: Νομπελίστες

Επίθετο	Όνομα	Έτος	Γνωστικό αντικείμενο
Frisch	Ragnar	1969	Οικονομετρία
Tinbergen	Jan	1969	Οικονομετρία
Samuelson	Paul	1970	Οικονομική Θεωρία
Kuznets	Simon	1971	Εθνικοί Λογαριασμοί
Hicks	John	1972	Μικροοικονομία
Arrow	Kenneth	1972	Μικροοικονομία
Leontief	Wassily	1973	Εθνικοί Λογαριασμοί
Myrdal	Gunnar	1974	Μακροοικονομία
Von Hayek	Friedrich	1974	Μακροοικονομία
Kantorovitch	Leonid	1975	Επιχειρησιακή Έρευνα
Koopmans	Tjalling	1975	Επιχειρησιακή Έρευνα
Friedman	Milton	1976	Μακροοικονομία
Ohlin	Bertil	1977	Διεθνή Οικονομία
Meade	James	1977	Διεθνή Οικονομία
Simon	Herbert	1978	Θεωρία Οργανώσεων
Schultz	Theodore	1979	Μικροοικονομία της Ανάπτυξης
Lewis	Arthur	1979	Μακροοικονομία της Ανάπτυξης
Klein	Lawrence	1980	Οικονομετρία
Tobin	James	1981	Χρηματοοικονομική
Stigler	George	1982	Βιομηχανική Οικονομία
Debreu	Gerard	1983	Μικροοικονομία
Stone	Richard	1984	Εθνικοί Λογαριασμοί
Modigliani	Franco	1985	Χρηματοοικονομική
Buchanan	James	1986	Πολιτική Οικονομία
Solow	Robert	1987	Μακροοικονομία
Allais	Maurice	1988	Οικονομική Θεωρία
Haavelmo	Trygve	1989	Οικονομετρία
Markowitz	Harry	1990	Χρηματοοικονομική
Miller	Merton	1990	Χρηματοοικονομική
Sharpe	William	1990	Χρηματοοικονομική
Coase	Ronald	1991	Θεσμική Οικονομία
Becker	Gary	1992	Μικροοικονομία
North	Douglass	1993	Οικονομική Ιστορία
Fogel	Robert	1993	Οικονομική Ιστορία
Harsanyi	John	1994	Θεωρία Παιγνίων
Nash	John	1994	Θεωρία Παιγνίων
Selten	Reinhard	1994	Θεωρία Παιγνίων
Lucas	Robert	1995	Μακροοικονομία
Mirrlees	James	1996	Μικροοικονομία
Vickrey	William	1996	Θεωρία Παιγνίων
Merton	Robert	1997	Χρηματοοικονομική
Scholes	Myron	1997	Χρηματοοικονομική
Sen	Amartya	1998	Οικονομία της Ανάπτυξης
Mundell	Robert	1999	Διεθνή Μακροοικονομικά
McFadden	Daniel	2000	Οικονομετρία
Heckman	James	2000	Οικονομετρία
Akerlof	George	2001	Μικροοικονομία
Spence	Michael	2001	Μικροοικονομία
Stiglitz	Joseph	2001	Μικροοικονομία
Kahneman	Daniel	2002	Συμπεριφορική Οικονομία
Smith	Vernon	2002	Εμπειρική Οικονομία
Engle	Robert	2003	Οικονομετρία
Granger	Clive	2003	Οικονομετρία
Kydland	Finn	2004	Μακροοικονομία
Prescott	Edward	2004	Μακροοικονομία
Aumann	Robert	2005	Θεωρία Παιγνίων
Schelling	Thomas	2005	Θεωρία Παιγνίων
Phelps	Edmund	2006	Μακροοικονομία
Hurwicz	Leonid	2007	Θεωρία Παιγνίων
Maskin	Eric	2007	Θεωρία Παιγνίων
Myerson	Roger	2007	Θεωρία Παιγνίων
Krugman	Paul	2008	Διεθνή Οικονομία

Με βάση τον πίνακα 1, οι συγγραφείς διακρίνουν τους νομπελίστες σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

• 1969 – 1975: η χρυσή ηλικία των οικονομικών επιστημόνων χαρακτηριζομένων ως «οδοντιάτρων».
• 1976 – 1985: η οικονομία σε αναζήτηση μιας νέας νομιμότητας.
• 1986 – 1996: η θριαμβεύουσα οικονομία.
• 1997 – 2008: εμβαθύνσεις και νέα παραδείγματα.

Η νέα μελέτη

Πίνακας 2: Νομπελίστες από το 2009 έως σήμερα

Επίθετο	Όνομα	Έτος	Γνωστικό αντικείμενο
Ostrom	Elinor	2009	Οικονομική Διακυβέρνηση
Williamson	Oliver	2009	Οικονομική Διακυβέρνηση
Diamond	Peter	2010	Ανάλυση των αγορών με τριβές
Mortensen	Dale	2010	Ανάλυση των αγορών με τριβές
Pissarides	Christopher	2010	Ανάλυση των αγορών με τριβές
Sargent	Thomas	2011	Μακροοικονομία
Sims	Christopher	2011	Μακροοικονομία
Roth	Alvin	2012	για τη “θεωρία των σταθερών κατανομών και την εφαρμογή του σχεδιασμού της αγοράς”
Shapley	Lloyd	2012	για τη “θεωρία των σταθερών κατανομών και την εφαρμογή του σχεδιασμού της αγοράς”
Fama	Eugene	2013	για τις έρευνές τους σχετικά με τις διακυμάνσεις τιμών σε επενδυτικά προϊόντα
Hansen	Lars Peter	2013	για τις έρευνές τους σχετικά με τις διακυμάνσεις τιμών σε επενδυτικά προϊόντα
Shiller	Robert	2013	για τις έρευνές τους σχετικά με τις διακυμάνσεις τιμών σε επενδυτικά προϊόντα
Tirole	Jean	2014	για την ανάλυσή του σχετικά με την ισχύ και την εποπτεία των αγορών
Deaton	Angus	2015	για την ανάλυσή του σχετικά με την κατανάλωση, τη φτώχεια και την ευημερία
Hart	Oliver	2016	για τη συνεισφορά τους στην ανάπτυξη της Θεωρίας Συμβολαίων
Holmstrom	Bengt	2016	για τη συνεισφορά τους στην ανάπτυξη της Θεωρίας Συμβολαίων
Nordhaus	William	2018	για την ένταξη της κλιματικής αλλαγής στη μακροχρόνια μακροοικονομική ανάλυση για την ενσωμάτωση των τεχνολογικών επιτευγμάτων στη μακροοικονομική ανάλυση
Romer	Paul	2018	για την ένταξη της κλιματικής αλλαγής στη μακροχρόνια μακροοικονομική ανάλυση για την ενσωμάτωση των τεχνολογικών επιτευγμάτων στη μακροοικονομική ανάλυση
Banerjee	Abhijit	2019	για την πειραματική τους προσέγγιση στην καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας
Duflo	Esther	2019	για την πειραματική τους προσέγγιση στην καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας
Kremer	Michael	2019	για την πειραματική τους προσέγγιση στην καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας

Χώρα Καταγωγής

Ο πίνακας 3, αποσκοπεί στη διάκριση της καταγωγής των βραβευθέντων με ποσοστιαία αποτύπωση αυτών.

Πίνακας 3
Χώρα Καταγωγής	Ποσοστό
Νορβηγία	3,57%
Ολλανδία	2,38%
ΗΠΑ	57,14%
Αγγλία	10,71%
Σοβιετική Ένωση	2,38%
Σουηδία	2,38%
Αυστρία	1,19%
Γαλλία	4,76%
Ιταλία	1,19%
Ουγγαρία	1,19%
Γερμανία	1,19%
Καναδάς	3,57%
Ινδία	2,38%
Ισραήλ	2,38%
Πολωνία	1,19%
Κύπρος	1,19%
Φινλανδία	1,19%

Ομαδοποίηση αντικειμένου της Επιστημονικής Έρευνας

Ο πίνακας 4, ομαδοποιεί το αντικείμενο των επιστημονικών ερευνών που διετέλεσαν οι βραβευθέντες από το 1969 έως σήμερα.

Πίνακας 4
Πεδίο Έρευνας	Συχνότητα
Μικροοικονομία	16
Μακροοικονομία	15
Οικονομετρία	3
Χρηματοοικονομικά	3
Οικονομική Ανάπτυξη	2
Δημόσια Οικονομικά	2
Μέθοδοι Οικονομικής Διερεύνησης	2
Οικονομική Ιστορία	2
Οικονομικά της «φτώχειας»	2
Οικονομική Ανάπτυξη	1
Μακροοικονομική και Διεθνή Οικονομία	1
Μακροοικονομική και Μικροοικονομική	1
Διεθνή Οικονομία	1

Συμπερασματικά έγινε μια πρώτη καταγραφή των κατόχων του Νόμπελ Οικονομίας, ανά γνωστικό αντικείμενο και χώρα καταγωγής. Άλλες κατηγοριοποιήσεις θα μπορούσαν να γίνουν με βάση δείκτες επίδοσης, όπως impact factor, google scholar… Όπως αναφέρουν και οι συγγραφείς J. E. Colliard και E. Travers θα μπορούσαν να γίνουν προβλέψεις για το ποιος ή ποιοι θα είναι οι βραβευθέντες τα επόμενα χρόνια (βλ. The Economist). Αυτό βέβαια είναι πολύ δύσκολο, γιατί εξαρτάται και από τα γνωστικά αντικείμενα και από την εν γένει πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση που επικρατεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Για παράδειγμα, αυτή τη χρονική περίοδο δεσπόζει η κλιματική αλλαγή και οι νέες μορφές ενέργειας.