Το πολιτιστικό απόθεμα της χώρας μας αποτελεί δυνητικά μια μοναδική πηγή πλούτου ανεκτίμητης αξίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης στη σύγχρονη ζωή των τοπικών κοινωνιών. Η σύνδεση των μνημείων με την καθημερινότητα των πολιτών και η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας των επισκεπτών με την ενοποίηση και ανάδειξή τους σε μια συγκροτημένη πολιτιστική διαδρομή, αλλάζει τις προοπτικές ενός τόπου, ισχυροποιώντας την ταυτότητα και τον χαρακτήρα του.
Του Γιάννη Ρούντου*
Προς αυτή την κατεύθυνση, στην Ερέτρια της Εύβοιας πραγματοποιείται με το σχετικό στρατηγικό σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού (https://www.culture.gov.gr/el/Information/SitePages/view.aspx?nID=5252#prettyPhoto) ένα πολύ σημαντικό βήμα για να έλθουν στο προσκήνιο, εντεταγμένα στη σύγχρονη ζωή και ενοποιημένα στον πολεοδομικό ιστό, τα σπουδαία μνημεία της αρχαιότητας που έχουν αποκαλυφθεί, ανασυνθέτοντας στη σημερινή εικόνα και αντίληψη τις ιστορικές καταβολές της πόλης.
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του Υπουργείου, παρά τις παρεμβάσεις που έχουν γίνει κατά τα τελευταία 40 έτη, τα μνημειακά σύνολα παραμένουν απομονωμένα μεταξύ τους και δυσανάγνωστα μέσα στον πολεοδομικό ιστό, με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται η κατανόηση της δομής της αρχαίας πόλης. Ο περιβάλλων χώρος των μνημείων, με φανερή την έλλειψη υποδομών εξυπηρέτησης επισκεπτών (εγκαταστάσεις εισόδου, δίκτυα διαδρομών, φωτισμός κ.ά. ανάγκες) είναι ιδιαίτερα προβληματικός. Με το προς υλοποίηση πρόγραμμα, που έτυχε της ομόφωνης θετικής γνωμοδότησης του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, πρόκειται να αντιμετωπιστούν αυτά τα ζητήματα, με προτεραιότητα τις παρεμβάσεις επί των μνημείων.
Έτσι, τα μνημεία της αρχαίας πόλης: η Δυτική Πύλη και η Δυτική Συνοικία, το “Ηρώο” -μνημείο με ταφές των γεωμετρικών χρόνων, κοντά στην Δυτική Πύλη-, το θέατρο (κεντρική φωτογραφία) με τη χαρακτηριστική τριμερή διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων (κοίλον, σκηνικό οικοδόμημα, ορχήστρα), ο Ναός του Διονύσου του 4ου αι. π.Χ., το Βόρειο Γυμνάσιο, η ελληνιστική οικία των Μωσαϊκών, το Σεβαστείο για την αυτοκρατορική λατρεία, τα υστερορωμαϊκά λουτρά, η Συνοικία των Παναθηναϊκών αμφορέων, η ακρόπολη του 4ου αι. π.Χ. στο Καστέλι, ο Τάφος των Ερώτων, θα αποτελέσουν μέρος της σύγχρονης πόλης.
Η αρχαία Ερέτρια ιδρύθηκε περίπου τον 9ο αιώνα π.Χ., πιθανώς ως επίνειο του Λευκαντιού, 15 χιλιόμετρα δυτικότερα. Η ονομασία της πόλης προέρχεται από το “ερέτης” (κωπηλάτης) και κατά τον Στράβωνα το πρότερο όνομά της ήταν Αρότρια. Η πρώτη αναφορά στην Ερέτρια γίνεται στην Ιλιάδα του Ομήρου, όπου εμφανίζεται στον κατάλογο των πλοίων που εκστρατεύουν κατά της Τροίας (πληροφορίες: diazoma.gr). Η σημερινή πόλη ιδρύθηκε το 1824, μετά την καταστροφή των Ψαρών. Επιζώντες από τα Ψαρά εγκαταστάθηκαν στην περιοχή και γι’ αυτό το αρχικό όνομά της ήταν Νέα Ψαρά.
Στην Ερέτρια, λοιπόν, δρομολογείται ένα πρότυπο παράδειγμα πολιτιστικού έργου για την ανάδειξη των αρχαιοτήτων της και τη σύνδεσή τους με το παρόν και το μέλλον της, στο πλαίσιο της ευρύτερης ανασυγκρότησης της Εύβοιας. Πολλές είναι οι ανάλογες περιπτώσεις πόλεων στην Ελλάδα, που μπορούν να αλλάξουν την κοινωνική και οικονομική ζωή τους με την ενσωμάτωση των μνημείων τους (φωτογραφίες: culture.gov.gr – diazoma.gr).
(*) Ο Γιάννης Ρούντος διετέλεσε στέλεχος επί 40ετία στην επιχειρηματική κοινότητα σε θέσεις διευθυντικής ευθύνης, με αξιοσημείωτο διοικητικό και δημιουργικό έργο στους τομείς για τις Εταιρικές Υποθέσεις, την Επικοινωνία & Δημόσια Εικόνα, την Εταιρική Ευθύνη & Βιώσιμη Ανάπτυξη (1994-2021 στην Interamerican). Μετά την ολοκλήρωση της επαγγελματικής διαδρομής του δραστηριοποιείται σε θέματα για τον Πολιτισμό και τη Βιωσιμότητα.
